Đang ngủ say nồng, bỗng nghe tiếng điện thoại reo inh ỏi. Tôi bừng tỉnh chụp máy, thấy màn hình hiện tên mẹ. Biết có chuyện chẳng lành, tôi bật dậy chạy tọt qua phòng mẹ ngay lập tức!

– Mẹ sao thế?

– Mẹ chóng mặt quá, đầu óc quay mòng mòng. Định ngồi dậy đi tiểu mà không thể nào nhấc người lên nổi, cứ muốn ói thôi…

 Biết luôn rồi, bị trúng gió độc (nhiễm phong hàn) khiến khí huyết tắc nghẽn chứ chẳng đâu!

 Chiến dịch “giải cứu” bắt đầu:

 Bước 1: Cắt nguồn phong hàn & Làm ấm cơ thể

Vội vàng cầm remote tắt ngay cái quạt đang quay vù vù. Tôi pha liền một ly “Tứ thời” ấm nóng cho “chị ấy” uống, rồi dùng lược sừng kết hợp với vài giọt rượu thuốc “Côn Nguyên Tửu” để vuốt và ma sát nhẹ nhàng vùng cổ gáy, sau lưng. Một lát sau, mẹ bắt đầu nôn ra hết, người vã mồ hôi lạnh ngắt. Tôi nhanh tay lấy khăn khô lau sạch mồ hôi để tránh thấm ngược vào người, rồi đỡ mẹ nằm xuống nghỉ.

 Bước 2: Trừ hàn bằng nhang ngải cứu

Một lúc sau mẹ tỉnh, tôi pha tiếp ly Tứ thời thứ hai kèm chút “Bổ dương trung tiêu”. Mẹ uống vô được khoảng 15 phút lại tiếp tục nôn. Lúc này “đại ca” nhà tôi bước vào bảo: “Lấy nhang ngải cứu hơ đi, chắc nhiễm hàn nặng rồi!”.

Theo chỉ dẫn, tôi đốt nhang ngải cứu và bắt đầu hơ các điểm dọc theo trục cơ thể để sưởi ấm từ trong ra ngoài:

  Vùng bụng: Hơ ngay điểm ở rốn (huyệt Thần Khuyết), điểm giữa bụng trên (Huyệt Trung Quản) để sưởi ấm hệ tiêu hóa, giảm co thắt bụng; và hơ từ rốn dọc xuống dưới rốn khoảng ba thốn (bằng bề rộng của 4 ngón tay bệnh nhân khi khép lại) (từ rốn xuống tới huyệt Quan Nguyên) để bồi lại chân khí.

3 vùng ở bụng (xem hình minh họa):
– Huyệt Thần Khuyết: Hơ ngay giữa rốn, để đầu nhang cách mặt da 2-3cm, di chuyển nhẹ nhàng qua lại hoặc xoay tròn trong 1-2 phút.
– Huyệt Trung Quản: lập một đường thẳng nối từ đỉnh dưới mũi ức (huyệt Cưu Vỹ) xuống điểm chính giữa rốn, lấy trung điểm của đoạn thẳng này là vị trí của huyệt Trung quản. Hơ 1-2 phút.
– Từ rốn xuống tới huyệt Quan Nguyên: Đặt bàn tay của bệnh nhân vào bụng, bốn ngón tay (trừ ngón cái) khép sát nhau, “cạnh trên ngón trỏ” đặt sát cạnh ngoài rốn tính đến” cạnh dưới của ngón út, đó là độ rộng vùng cần hơ ấm; vùng cần hơ nằm ở trên đường thẳng nối từ đỉnh dưới mũi ức xuống rốn nối xuống huyệt Quang nguyên mà chúng ta vừa xác định. Hơ 2-3 phút.

 Vùng đầu cổ: Hơ kỹ phía sau ót (vùng giữa và hai bên cổ gáy, cạo từ chỗ hỏm với xương sọ xuống huyệt Phong phủ, Phong Trì) – nơi cửa ngõ mà gió độc hay chui vào nhất.

– Cạo nhẹ ngoài da, rồi hơ từ huyệt Phong Phủ dọc xuống hết cột sống cổ: Hơ 2-3 phút
Xác định đường cột sống cổ, rà ngón tay ngược lên tới đáy hỏm vô của xương đầu, rồi cạo và hợ dọc xuống theo đường xương cột sống.

– Cạo nhẹ ngoài da, rồi hơ từ huyệt Phong Trì dọc song song với cột sống cổ xuống tới vùng lưng (xem hình minh họa). Hơ 1-2 phút
Huyệt không cần xác định quá kỹ, lấy tay sờ tìm chỗ hốc hỏm vào ở chỗ giáp vùng đáy xương đầu với cơ vùng cổ gáy; dùng tay sờ và đẩy nhẹ theo góc xéo 45 độ hướng từ dưới – ngoài vào là nhận ra.

 Vùng lưng: Hơ dọc hai bên xương sống, sẵn đà hơ luôn vùng cột sống chỗ vị trí thắt lưng đối diện rốn ra sau và hai bên mạn sườn để kích hoạt năng lượng bảo vệ cơ thể.

Lúc này mẹ lại nôn tiếp ra, mà còn gì đâu mà nôn, chất nước quánh đặc, có bọt sềnh sệt.

Vùng lưng:

Hơ vùng huyệt Mệnh Môn (đối xứng với rốn ở phía trước bụng): 2-3 phút
Hơ dọc 2 đường Bàng Quang Kinh bên trái: 3-4 phút, hơ lên xuống, di chuyển chậm
Hơ dọc 2 đường Bàng Quang Kinh bên phải: 3-4 phút, hơ lên xuống, di chuyển chậm.

 Tôi kiên trì chuyển xuống hơ ấm ở lòng bàn chân. Chiêu này cực hay, giúp kéo cái khí đang bốc ngược lên đầu tụt xuống dưới. Đến đây thì mọi thứ dịu hẳn.

Hơ vùng huyệt Dũng Tuyền: 2-3 phút
Nhìn dưới lòng bàn chân, xác định chỗ hỏm ngay bên dưới của vùng ức bàn chân như hình đính kèm.

Tôi quay sang cười toe toét với mẹ:

– Hết 5 ngàn cây nhang ngải cứu rồi đó nhe! Đỡ chưa mẹ?

Mẹ cũng cười méo sẹo:

– Đỡ rồi… Lúc này “chị ấy” mới sực nhớ ra nhiệm vụ đi tiểu ban nãy chưa hoàn thành. 

 Bước 3: Nồi “Cháo cảm” thần thánh

Đỡ mẹ nằm nghỉ, tôi nhét thêm viên kẹo Tứ thời vào miệng cho mẹ ngậm thiu thiu ngủ, rồi tranh thủ chạy tọt vào bếp.

Tôi rang ít gạo cho vàng thơm, bỏ vô nước sôi hầm, rồi chạy vội ra chợ mua ít tôm tươi về nấu cháo. Công đoạn nấu cháo này đã được hướng dẫn kỹ rồi: Cháo giải cảm phải nấu từ gạo rang, thêm tôm/thịt, rau củ quả cắt nhuyễn, và đặc biệt không thể thiếu gừng, hành, tiêu tính ấm. Nấu xong múc ra tô, rắc thêm hành lá, ngò rí là thơm nức mũi!

 Một lát sau mẹ tỉnh dậy, nôn tiếp một chập cuối. Ừ thì nôn, nôn hết chất độc, đờm nhớt ra càng nhẹ người! Tôi cho uống thêm combo Tứ thời + Bổ dương. Lần này thì êm re.

 Múc ngay một tô cháo nóng hổi cho mẹ húp để vững bụng, gọi là “gọi gió đòi mồ hôi”, giúp cơ thể thải độc. Húp xong, “chị ấy” lăn ra ngủ tiếp, còn ngáy kho kho nữa chứ.

 Thế là nhẹ người! Ăn hết nồi cháo cảm này là khỏe re như “bò kéo xe” luôn. Sáng hôm sau lại đã kêu mình chở ra chợ mua đồ về tự nấu cháo ăn! Hihi.

 LỜI CẢNH BÁO KHÔNG THỂ BỎ QUA!

 Mùa này thời tiết rất “độc”, ban ngày nóng hầm hập nhưng hừng sáng lại lạnh. Trời nóng nên khi ngủ mọi người thường có thói quen mở quạt hết công suất hoặc bật máy lạnh nhiệt độ thấp.

Đến hừng sáng (tầm 3h – 5h sáng), nhiệt độ bên ngoài hạ xuống, cơ thể ngủ say bị mất nhiệt cả đêm, thế là gió lạnh được đà chui thẳng vào người.

 Hậu quả: Nhẹ thì trúng gió, nôn mửa, chóng mặt; nặng thì mạch máu co lại đột ngột dẫn đến tai biến, đột quỵ như chơi! Người lớn tuổi sức đề kháng yếu lại càng nguy hiểm.

 May mà ca này, nhà mình cấp cứu kịp thời tại nhà nên thấy nhẹ nhàng, chứ không thì hậu quả không biết sao nữa.

 Mọi người nhớ nhắc nhở ba mẹ, người thân ở nhà chú ý hẹn giờ tắt quạt/máy lạnh, tránh để quạt thổi thẳng vào người, hoặc đắp chăn mỏng vùng bụng, lòng bàn chân khi trời về sáng nhé!

 Mà nhắc thì nhắc nhưng mình cũng phải canh, mà canh nhiều khi cũng không xuể. Nên người trẻ cũng trang bị thêm vài chiêu cấp cứu để phòng khi hữu sự, không bị lóng ngóng. 

Chăm người già như chăm trẻ nhỏ vậy, đều là những cơ thể mong manh dễ vỡ 

Ngày 11 tháng 7 năm 2026
Mỹ Phương

Ghi chú:

• Các tên huyệt được tô màu xanh và hình ảnh, chú thích đính kèm là do Cộng Đồng Xanh bổ sung để minh họa cho bài viết của thành viên được rõ ràng, trực quan hơn.
• Dụng cụ cạo gió: Có thể dùng lược bằng sừng bò, tấm thẻ cạo bằng sừng (cạnh hơi vát, bám mặt da), hoặc thẻ cạo bằng bạc, nhôm… đều được.
• Cách hơ ấm bằng nhang: Dùng nhang ngải cứu, cây nhang lớn, hoặc một bó nhang cúng (cột gọn lại) đều được. Dùng 3 ngón cái, trỏ và giữa để cầm nhang như cầm bút; đặt ngón út và áp út lên mặt da bệnh nhân, hơi vươn thẳng ngón tay một chút để làm điểm tựa, giúp đo lường và giữ cố định khoảng cách với bề mặt da. Luôn chú ý giữ khoảng cách an toàn để tránh làm bệnh nhân bị bỏng. Đầu lửa của nhang nên để cách bề mặt da từ 2 – 3cm, di chuyển hơ song song hoặc xoay tròn đều quanh vùng da cần tác động.

Tình trạng sức khỏe này rất thường gặp trong mỗi gia đình. Không chỉ ông bà, cha mẹ mà ngay cả người trẻ cũng rất dễ rơi vào tình huống cần được sơ cứu kịp thời. Nhất là vào những ngày hè nắng mưa thất thường, hoặc giữa mùa đông giá lạnh; khi cơ thể đang suy nhược mà vô tình trúng phải luồng gió độc, lỡ tắm đêm, hoặc lúc quá mệt mỏi lại bật quạt/máy lạnh phả thẳng vào người… tất cả đều rất dễ dẫn đến tình trạng nhiễm phong hàn như câu chuyện của gia đình người bạn ở trên.

Vậy nên, chúng ta hãy xem kỹ bài viết này nhiều lần; tập xác định vị trí các huyệt đạo, tập cách cầm nhang hơ sao cho chuẩn xác, an toàn. Ngày thường, nếu trong gia đình có người thuộc thể trạng yếu mệt, thiếu máu, da mặt tái nhợt, bạn có thể chủ động áp dụng phương pháp này để giúp họ nâng cao sức khỏe. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để tập luyện cho quen tay, vững vàng tâm lý trước khi bước vào tình huống sơ – cấp cứu thực tế.

Hãy chuẩn bị tinh thần và hình dung trước các tình huống như mô tả trong bài viết. Có sự rèn luyện từ trước, khi người thân không may gặp nguy hiểm, ta mới có đủ sự bình tâm để vận dụng kiến thức một cách chuẩn xác, cùng nhau nhẹ nhàng lướt qua những trục trặc sức khỏe và tránh được nhiều sự cố đáng tiếc.

Chúc bạn và người thân luôn vui khỏe, hạnh phúc và tỉnh sáng mỗi ngày nhé!